Etap 1 (Przebudowa i remont budynku ptaszarni)

Budynek powstał w 1889 r. wg projektu Carla Schmidta jako pawilon ekspozycji hodowlanej ptaków, w stylu historyzmu o cechach klasycystycznych. Trójnawowa konstrukcja na żeliwnych słupach ze stalową konstrukcją dachu i szklanym pokryciem zapewniała dużo światła. Na osi wejścia znajdowała się fontanna. Woliery dla ptaków wydzielone były w nawach bocznych siatkami i stalowymi konstrukcjami.

Po 1920 r. obiekt przekształcono na kawiarnię. Najwięcej zmian przyniosła powojenna odbudowa ZOO i przebudowa budynku. Przebudowano strefę okien doświetlających i pokrycie, wymieniono stolarki okienne zmieniając ich proporcje i podziały. We wnętrzu wykonano nowe woliery, zabudowano również podstawę fontanny. Usunięto elementy dekoracyjne w tym gzyms i fryz, a kolumny straciły część dekoracyjnych zdobień głowic, usunięto stolarki. Dobudowano korytarze techniczne, zmieniono aranżację ekspozycji. W 1971 r. powstała na zewnątrz woliera przeznaczona dla orłanów.

Do 2018 r. pawilon przeszedł kilka gruntownych modernizacji, podczas których usunięto większość oryginalnych elementów dekoracyjnych  wymieniono pokrycie świetlika dachowego. Zmieniono układ funkcjonalny wnętrz (dodatkowe przestrzenie hodowlane), dobudowano techniczne korytarze, węzeł cieplny, zmieniono formę zewnętrznych wolier oraz otoczenie. Budynek zatracił wiele z oryginalnej substancji i formy. Po dekadach intensywnej eksploatacji wymagał pilnych działań remontowych.

Głównym celem inwestycji było przystosowanie obiektu do obecnych wymagań hodowlanych. Konieczne było przeprowadzenie działań termomodernizacyjnych możliwych do realizacji w obiekcie zabytkowym na podstawie optymalnego wariantu audytu energetycznego. Z uwagi na hodowlany charakter budynek wymaga bardzo dużych nakładów energetycznych na utrzymanie, stąd konieczność poszukiwania rozwiązań energooszczędnych przy jednoczesnym  ograniczeniu ingerencji w oryginalną substancję zabytku. Również wytyczne z zakresu hodowli ptaków wymagały zastosowania rozwiązań funkcjonalnych oraz infrastrukturalnych, które należało wpisać w zabytkowy obiekt w taki sposób, by bez uszczerbku dla technologii hodowli, spełnić niezbędne wymagania prawno-techniczne, BHP, dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, jednocześnie uczytelnić pierwotną formę, układ funkcjonalny i zrekonstruować na podstawie zebranych materiałów historycznych pierwotny wygląd obiektu.

Z uwai na wysoką wilgotność powietrza i konieczność zachowania wymaganej technologią hodowli temperatury we wnętrzach niezwykle trudnym zadaniem było właściwe zaprojektowanie instalacji sanitarnych, szczególnie wentylacji oraz wykonanie termoizolacji wszędzie tam gdzie było to możliwe – głównie w obrębie wtórnych części budynku.

Na etapie przygotowania dokumentacji w porozumieniu z Inwestorem i Miejskim Konserwatorem Zabytków, po przeprowadzeniu analizy historyczno-ikonograficznej, przyjęto poniższe wytyczne oraz sposób ich realizacji.

1. Odtworzenie pierwotnego układu funkcjonalno-przestrzennego, formy zewnętrznej, stolarek i otworów okiennych kondygnacji świetlika. Wydzielenie nowego przedsionka we wnętrzu obiektu za pomocą przeszkleń, zbliżenie nowego podziału na woliery maksymalnie do pierwotnego, nowe wydzielenia w miejsce rozebranych wtórnych konstrukcji, realizacja niecek wolier w taki sposób by każda woliera była maksymalnie adaptowalna w kształtowaniu warunków hodowlanych i scenografii. Odtworzenie formy wszystkich stolarek historycznych, pasa okien kondygnacji świetlika wraz ze stolarkami oraz gzymsem wieńczącym. Odtwarzane konstrukcje pasa okien woliery i stropodachy w nowej technologii wraz dociepleniem by poprawić charakterystykę energetyczną i obniżyć koszty utrzymania obiektu. Nowe woliery wykonano jako szklane, od góry zaś zabezpieczono siatkami na cięgnach. We wnętrzu zapewnienie oprócz strefy ekspozycyjnej, pomieszczeń hodowlanych i technicznych na zapleczu.
2. Maksymalne usunięcie wtórnych podziałów i elementów dysharmonizujących, zachowanie i przebudowa tych wtórnych elementów, które są niezbędne dla zachowania funkcjonalności obiektu.

Usunięcie wszystkich wtórne podziałów, klatek hodowlanych i ich podkonstrukcji, odsłonięcie oryginalnych słupów i elementów wystroju wnętrza (zachowane kapitele i elementy fryzu, misa fontanny). Przebudowa wtórnych korytarzy technicznych, docieplenie ścian, cokołu i płaskich dachów. Rozbiórka wtórnych klatek zewnętrznych, a w ich miejsce zaprojektowanie nowych woliery siatkowych na lekkich konstrukcjach o współczesnej formie dostosowanej do bryły historycznego obiektu. Docieplenie nieeksponowanych dachów i przegród. Wymiana wszystkich instalacji wraz z modernizacją źródła ciepła oraz wykonaniem systemu EMS/BMS w celu optymalizacji zużycia energii i kontroli warunków klimatycznych wnętrza. Dla instalacji przewidziano nowe kanały i szachty wykorzystując przede wszystkim przestrzenie pod wtórnymi klatkami oraz we wtórnych korytarzach technicznych po bokach obiektu.

3. Odtworzenie charakterystycznego detalu i wystroju wnętrz (słupy żeliwne z głowicami, gzyms z fryzem, okna świetlika oraz uzupełnienie detalu konstrukcji świetlika dachowego wraz z jego konserwacją, remont i rekompozycja do stanu pierwotnego zachowanych elementów fontanny na skrzyżowaniu naw) oraz na elewacjach (odtworzenie pierwotnej formy gzymsu kordonowego oraz okien i stolarek kondygnacji świetlika). Na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych – projektu obiektu, zachowanej ikonografii oraz analizy materiałów opracowano projekt rekonstrukcji: uszkodzonych kapiteli słupów, brakujących elementów konstrukcji stalowej świetlika, gzymsu i fryzu wraz dekoracją malarską, podziałów i kolorystyki posadzek realizowanych w nowej technologii odpowiadającej warunkom obiektu hodowlano-ekspozycyjnego ale odtwarzających podziały i kolorystykę dawnych posadzek typu terrazzo, rekompozycji i remontu fontanny w ostatniej fazie zarejestrowanej na ikonografii przed 1945 r. Analogicznie zrekonstruowano profil gzymsów zewnętrznych na elewacjach bocznych oraz na rekonstruowanym pasie okien świetlika. Kolorystyka obiektu była wykonana na podstawie szczątkowo zachowanych warstw na podstawie badań stratygraficznych, po wzorcowaniu różnych wariantów na etapie realizacji pod nadzorem konserwatorskim MKZ.
4. Modernizacja przekrycia świetlika z poliwęglanu komorowego wraz z nowym systemem odprowadzenia wód opadowych. Pokrycie z poliwęglanu komorowego zostało naprawione zgodnie z technologią systemu wraz z wykonaniem nowego odprowadzenia wód opadowych w związku z przebudową-odtworzeniem pasa okien kondygnacji świetlika. Wyremontowano także konstrukcję świetlika.
5. Wytypowanie przegród kwalifikujących się do docieplenia tak by nie ingerować w najbardziej eksponowaną, zabytkową część elewacji.Wszystkie wtórne przegrody części technicznych, zakryte attykami stropodachy oraz cokoły od strony wolier i ściany fundamentowe zostały docieplone po uprzednim oczyszczeniu, naprawie i tam gdzie to konieczne wykonaniu izolacji przeciwwilgociowych.
6. Konieczność wykorzystania aneksu bocznego w ryzalicie frontowym na platformę dla osób z niepełnosprawnościami tak by nie dekomponować elewacji obiektu. Lewy aneks przy wejściu wykorzystano do wykonania platformy dla niepełnosprawnych. Wiązało się to z ingerencją w strop i ścianę budynku, ale pozwoliło zachować fasadę z portalem bez dodatkowych konstrukcji. Wejście zlokalizowano z boku ryzalitu wejściowego.
7. Remont konserwatorski wszystkich zachowanych oryginalnych elementów wystroju (boniowana, tynkowana elewacja, zachowane gzymsy, cokół kamienny, schody i portal wejściowy, słupy wewnętrzne, zachowana ale zdekomponowana fontanna we wnętrzu).

Na podstawie badań historyczno-ikonograficznych, stratygraficznych oraz programu prac zaprojektowano remont konserwatorski całej elewacji, portalu, stolarki drzwiowej.

Dla przedmiotowego zadania opracowano:

– Studium historyczno-ikonograficzne i zabytkoznawcze, projekt koncepcyjny,

– Projekt budowlany i wykonawczy 2017,

– Projekt budowlany zmiany 2019/2020,

– Niezbędne uzgodnienia i decyzje,

– Dokumentację kosztorysową.

Etap 2 (Woliery zewnętrzne i zagospodarowanie terenu)

Podstawowym celem zadania było dostosowanie obiektu do aktualnych potrzeb Inwestora i przepisów ze szczególnym uwzględnieniem warunków hodowlanych obiektu. Zakres zadania obejmował zaprojektowanie zmiany geometrii ciągów pieszych , terenów zielonych wokół budynku ptaszarni oraz projekt nowych siedmiu wolier zewnętrznych.

Istniejące wtórne nawierzchnie bitumiczne rozebrano, ich formę dostosowano do nowych wolier oraz historycznej aranżacji placu przed wejściem głównym. Zaprojektowano nowe nawierzchnie z kostki granitowej z obrzeżem w podwójną rolkę w nawiązaniu do historycznych nawierzchni terenu. Nowe nawierzchnie trawiaste uzupełnić miały istniejące trawniki i tereny zielone. Nowe woliery siatkowe na konstrukcji słupowo cięgnowej o współczesnej lekkiej formie zastąpiły wtórne konstrukcje wykonane po 1945 r. Dla obsługi wolier i aktualizacji potrzeb hodowlanych zaprojektowano dodatkowe przepusty w śluzach do wolier, przebudowano staw wewnętrzny w wolierze, zaprojektowano nowe instalacje oraz infrastrukturę techniczną. Zaprojektowano także nowe drewniane konstrukcje w formie pergol przy wolierach umożliwiające lepszą obserwację ptaków zwiedzającym.

Dla przedmiotowego zadania opracowano:

– Projekt koncepcyjny,

– Projekt budowlany i wykonawczy 2017,

– Projekt budowlany zmiany 2019/2020,

– Niezbędne uzgodnienia i decyzje,

– Dokumentację kosztorysową.